10 June 2026
Het artikel, getiteld "AI kan wetenschappers helpen minder te publiceren", reflecteert op een spanning die steeds urgenter wordt. AI-tools verlagen snel de kosten van het produceren van wetenschappelijke artikelen, van het opstellen van onderzoeksplannen en het schrijven van code tot het schrijven van manuscripten en het redigeren van de tekst. Maar het lezen, beoordelen, evalueren en verwerken van nieuwe resultaten blijft traag, menselijk en schaars.
Als deze asymmetrie niet wordt aangepakt, schrijft Bertone, zou AI een toch al overbelaste publicatiecultuur kunnen versterken, waardoor er meer artikelen worden geproduceerd dan wetenschappelijke gemeenschappen serieus kunnen lezen, beoordelen en verwerken.
In plaats van AI alleen te beschouwen als een bedreiging voor wetenschappelijke integriteit, stelt het artikel de vraag of het ook deel kan uitmaken van de oplossing. Goed gebruikt, zou AI bijvoorbeeld routinewerk van wetenschappers kunnen overnemen, de vroege stadia van wetenschappelijke evaluatie kunnen versterken, en bijdragen zoals code, datasets, benchmarks en reproduceerbaarheidspakketten zichtbaarder kunnen maken. Deze veranderingen zouden de wetenschap kunnen helpen om publicatievolume niet langer als maatstaf voor vooruitgang te gebruiken.
Kwaliteit boven kwantiteit
Bertone introduceert het idee van negatieve epistemische waarde: een artikel hoeft niet onjuist te zijn om afbreuk te doen aan de collectieve kennisproductie. Als het te weinig bijdraagt aan het begrip in vergelijking met de tijd en aandacht die het vergt van redacteuren, reviewers, lezers en collega's, kan het de collectieve kennisproductie vertragen.
Het commentaar verbindt het AI-debat ook met de lopende hervormingen in de evaluatie van onderzoek, waaronder de verschuiving van impactfactoren naar erkenning van bredere wetenschappelijke bijdragen. Bertone betoogt dat dergelijke hervormingen niet alleen nieuwe criteria vereisen, maar ook nieuwe praktische instrumenten en infrastructuur. AI, suggereert hij, kan helpen deze hervormingen operationeel te maken door wetenschappers een deel van de tijd terug te geven die nodig is voor reflectie, oordeelsvorming en het moeilijkere werk.
De wetenschappelijke gemeenschap zou zich op meer moeten richten dan alleen het afweren van een vloedgolf aan door AI gegenereerde publicaties. Verstandig gebruikt, biedt AI de mogelijkheid om onvolkomenheden in het publicatiesysteem te corrigeren, de publicatiedruk te verlagen en zowel de wetenschap als het leven van wetenschappers te verbeteren.
Publicatie
AI can help scientists publish less. Gianfranco Bertone. Nature Astronomy (2026)